تعریف:

فیبروم رحمی شایع ترین تومورخوش خیم رحم درسنین باروری بوده واز عضله جداررحم منشا میگیرد ودر اکثرموارد شباهت کاملی به نسج معمولی عضلانی رحم دارد وبه ابعادمختلف ودر یکی از3لایه رحم می تواندقرار بگیرد.

علائم و نشانه ها:

اگرفیبرم دردرون حفره رحمی رشد کند،شایع ترین علامت آن خونریزی های شدید ماهانه وحتی بین سیکل های عادت ماهانه است که منجربه کم خونی خواهد شد ومیتواند با درددر ناحیه زیر شکم وکمر نیز همراه شود.اگر فیبروم بیشتربه طرف سطح خارجی رحم رشد کند،میتواند بر ارگان های اطراف مثل مثانه،روده بزرگ ومجرای ادراری فشار بیاوردکه درنتیجه میتواندانواع انسداد رادر راه تخلیه این ارگان ها ایجاد کند.حضورفیبروم ها میتواند منجر به نازایی وسقط مکررنیز بشود،که البته در این موردمحل واندازه فیبروم مهم است.

گرچه علائم فوق را برای فیبروم ها در نظر میگیریم،ولی درابعاد کوچک،بخصوص فیبروم هایی که به سطح رحم نزدیک ترهستند ممکن است علامتی نداشته باشندوبیمارسال ها بی خبر ازفیبروم زندگی کند.

آنچه باعث رشد فیبروم هامیشودتحریک هورمون استروژن زنانه است.بنابراین در سال های باروری فیبروم هاشروع به رشد کرده ورشدشان با پایان این دوره متوقف می شود وحتی کوچک ترشده وعلائم نیزبهبود میابد.دوران بارداری ویامصرف قرص های ضدبارداری وخلاصه هرمساله ای که باعث افزایش سطح هورمون های زنانه شودمثل اختلالات قاعدگی می تواند باعث تشدید فیبروم ها شود.

اثرات فیبروم بر بارداری:

  • تداخل درکاشته شدن و رشد تخم لقاح یافته دررحم
  • اختلال در خون رسانی به جنین ازطریق جفت به دلیل کاشته شدن تخم درمحل فیبروم که خود  باعث اختلال دررشد داخل رحمی جنین می شود.
  • سقط جنین
  • زایمان زود رس
  • مرگ داخل رحمی جنین
  • امکان پارگی زودرس  کیسه آب
  • افزایش میزان خونریزی های پس اززایمان و چسبندگی غیر طبیعی جفت
  • حاملگی خارج از رحم

تشخیص فیبروم:

روش تشخیص فیبروم ها معاینات منظم پزشکی توسط متخصص (معاینه زن سالم)وسونوگافی و سی تی اسکن وام آر آی است.

البته با سونوگرافی خصوصا سونوگرافی واژینال تشخیص به خوبی داده شده وکمتر به روشهای دیگر نیاز است.

درمان فیبروم:

درمان دارویی (خوراکی یا تزریقی)

یک روش درمان دارویی است که در آن ازداروهایی که اثرات ضد استروژنی دارند،استفاده

می شود.درمان دارویی موقتی است وبا قطع دارورشد فیبروم دوباره آغازشده وعلائم بیماری برمی گردد وهمچنین این داروها عوارضی چون پوکی استخوان به همراه دارند. از درمان های دارویی که عمدتا آنالوگ های GnRHمی با شند تنهادر موارد خاصی مثل درمان کم خونی فقرآهن،آماده کردن بیمارجهت عمل جراحی ویادرافراد قبل از سنین یائسگی(که جراحی پرخطراست)استفاده می شود.

درمان جراحی:

جراحی های کوچک ترمانند بستن عروق رحمی بالاپاراسکوپی(روش جدید جراحی که بدون برش واز طریق سوراخ های کوچک نیم ویایک سانتی متری اقدام به وارد کردن دوربین ووسایل جراحی میگردد)،که باعث ضعیف شدن خون رسانی به رحم وپسرفت فیبروم می شود،سوزاندن مرکز فیبروم های کوچک با لیزریاجریان الکتریکی و آنژیوگرافی شریان ران برای فرستادن مواد انسدادی به شریان رحمی برای کاهش خون رسانی به رحم وجراحی های قطعی که شامل خارج کردن توده فیبرومی با جراحی بازویا لاپاروسکوپی است.

لاپاراسکوپی به دلیل ایجاد چسبندگی کمتر،بهبودی سریع تر،درد بسیارکمترپس ازعمل ،ظاهری زیبا تر،بازگشت سریع تر به زندگی روزمره وبخصوص در بیمارانی که خواهان باروری هستند به دلیل دستکاری حداقل در اطراف لوله ها وتخمدان هابر جراحی های بازارجحیت دارد والبته باید دقت داشت که لاپاراسکوپی نیازمند مهارتی برترازجراحی ووجودامکانات عمل بیشتر است.گاهی به علت موقعیت فیبروم ویا اندازه آن برای ترمیم بهتر رحموعوارض کمتردر حاملگی بعدی،پزشک ترجیح میدهد لاپاروتومی(جراحی باز)انجام شود.

روش دیگری که ازروش های جدید در درمان فیبروم هاست ومخصوص فیبروم های داخل حفره رحمی است،هیستروسکوپ است که با استفاده ازیون های الکتریکی فیبروم را قطعه قطعه نموده وبه نرمی از دهانه رحم خارج می کنند.در این روش هیچ گونه برش جراحی صورت نمیگیرد وهیچ دردی پس از عمل متوجه بیمارنیست وبیمار ظرف چند ساعت به فعالیت های روزانه خودبازمیگردد.دراین روش موقعیت فیبروم رحم که کاملا به داخل حفره رحم برآمده باشد(زیرمخاطی)واندازه آن که خیلی بزرگ نباشد (زیر4سانتی متر)درتصمیم گیری برای انتخاب این روش درمان موثر است.

درصورتی که فیبروم هامتعدد باشند ویا اندازه بزرگی داشته باشند و مخصوصا در افرادی که دیگرنمی خواهند باردار شوند بهتراست که رحم آنها کاملا برداشته شود. در خانم های مسنی که نزدیک به سال های یائسگی هستند عدم دخالت درمانی بیشتر کمک می کند،چرا که با ورود به یائسگی ،رشد فیبروم ها نیز قطع می شود.

تاکنون روشی قطعی برای پیشگیری ازبروزفیبروم یافت نشده است ولی برخی موارد چون حاملگی به موقع،انجام ورزش های بدنی،تغذیه صحیح ورعایت بهداشت می تواند درپیشگیری ازاین بیماری موثر باشد.

پیگیری جواب پاتولوژی پس از جراحی الزامی است . زیرایک سری ازتوده های رحمی که بدخیم هستند شباهت بالینی زیادی با فیبروم دارند وتنها پس از جراحی وپاتولوژی ،تشخیص داده می شوند.